Capoeira

ศิลปะรูปแบบหนึ่งของบราซิลที่เกิดจากการผสมผสานของ การต่อสู้ การเต้น ดนตรี ปรัชญา และอื่นๆ อีกมากมาย โดยเริ่มต้น
ในประเทศบลาซิล คาโปเอร่าได้รับความนิยมมากที่สุดเป็นอันดับสองรองจากฟุตบอล และยังถูกบรรจุเป็นวิชาพละศึกษา ในทุกระดับชั้นการศึกษาของบลาซิล นอกจากนั้นยังมีการจัดการแข่งขัน ตั้งแต่ระดับประเทศจนถึงระดับโลกในทุกๆปี ซึ่งในขณะเดียวกันทางรัฐบาลบลาซิลเอง ก็กำลังผลักดันให้คาโปเอร่า เข้าไปอยู่ในการแข่งขันโอลิมปิค
การเล่นคาโปเอร่านั้นจะดำเนินอยู่ใน “roda” (โฮ-ด้า) หรือ วงกลม โดยที่ผู้เล่นทุกคนยืมล้อมกันเป็นวงและที่หัวของวงกลมนั้นจะมีกลุ่มเครื่องดนตรี หรือ ที่เรียกว่า “Bataria” ซึ้งจะคอยเล่นดนตรีเพื่อนที่จะควบคุมจังหวะและอารมณ์ของการเล่นคาโปเอร่าในวง ซึ้งในขณะที่ผู้เล่นทั้งสองคนเล่นกันอยู่ในโฮด้านั้น ผู้เล่นคนอื่นที่ยืนล้อมจะร้องเพลงและปรบมือไปตามจังหวะของเครื่องดนตรี

ท่วงท่าของคาโปเอร่าเกิดจากการผสมผสานของการเตะ ก้ม หมุน เหวี่ยง ตีลังกา และการหลอกล่อ นอกจากนั้นยังมีท่วงท่าพลิกแพลงอื่นๆ อีกมากมาย ซึ่งผู้เล่นสามารถเรียนรู้ได้จากประสบการณ์และการฝึกฝน รูปแบบของคาโปเอร่าแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ รูปแบบที่ใช้ในการต่อสู้จริง ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับการต่อสู้แบบอื่นๆ คือการมีการปะทะกัน และอีกประเภทหนึ่งก็คือ การแสดงออกในลักษณะของการละเล่น ซึ่งหลีกเลี่ยงการปะทะกันโดยตรงระหว่างผู้เล่น หากแต่พยายามคงความลื่นไหลและสอดคล้องของท่วงท่าระหว่างสองผู้เล่นเอาไว้ไปด้วยกัน แต่ก็มีช่วงชิงการมีเปรียบและเอาชนะกันโดยอาศัยจังหวะและการวางแผนคล้ายกับการเล่นหมากรุก คาโปเอร่าในลักษณะนี้จึงยังเป็นการละเล่นอันสนุกสนาน มีจังหวะท่วงท่า และเต็มไปด้วยอารมณ์ความรู้สึก ทั้งยังมีดนตรีและการขับร้องเพิ่มความสนุกสนาน แต่คาโปเอร่านั้นก็ยังคงเป็นศิลปะการต่อสู้ ซึ่งการเล่นในระดับสูงๆ นั้นอาจจะมีการกระทบกระทั่งหรือบาดเจ็บได้

ท่วงท่าของคาโปเอร่าซึ่งสามารถแยกออกได้เป็น 3 ประเภทคือ:

จิงก้า (Ginga) คือ พื้นฐานของ คาโปเอร่าถ้าเปรียบเทียบกับศิลปะการต่อสู้ชนิดอื่นๆก็คือ การเต้น Footwork เนื่องจากคาโปเอร่านั้นถูกพัฒนาขึ้นมาโดยเป็นเกมการต่อสู้ภายใต้ลักษณะของการละเล่นและดนตรี footwork ของคาโปเอร่าจึงเต็มไปด้วยความเคลื่อนไหวที่หลากหลาย เต็มไปด้วยความรู้สึก และความสนุกสนาน ท่าจิงก้านี้เองที่ทำให้ คาโปเอร่า มีเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากศิลปะการต่อสู้ประเภทอื่นๆ อย่างเห็นได้ชัด หลักของจิงก้าก็คือท่าพื้นฐานเริ่มต้นที่ใช้ในการเปลี่ยนแปลงไปสุ่กระบวนท่าโจมตีหรือป้องกันอื่นๆ

การโจมตี (Attaques) การจู่โจมคู่ต่อสู้ของคาโปเอร่านั้นแบ่งออกเป็น การเตะ, ต่อย, ใช้หัวกระแทก, และการทำให้คู่ต่อสู้ล้ม (Take Down) เช่นการขัดขาหรือการทุ่ม ซึ่งคาโปเอร่านั้นจะเน้นไปที่ท่าเตะเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งการโจมตีหรือการรุกของคาโปเอร่านั้นสามารถใช้ในการสร้างจังหวะของตัวเองและโจมตีคู่ต่อสู้ในขณะเดียวกัน

การหลบหลีก หรือ ที่เรียกในภาษาโปรตุเกสว่า Esquivas (เอส-คิ-ว่า) ถือเป็นพื้นฐานสำคัญอย่างหนึ่งในคาโปเอร่า เพราะผู้เล่นจะต้องสามารถหลบการโจมตีจากคู่ต่อสู้ เพื่อไม่ให้ตัวเองต้องเจ็บตัวและรักษากระแสของเกมไม่ให้หยุดลงด้วย ในกลุ่มท่า Esquivas นั้นก็ยังมีหมวดแยกออกไปอีกเรียกว่า Negativa (เนกาชิว่า) ซึ่งเป็นหมวดที่รวมท่าต่างๆของคาโปเอร่าที่ร่างกายส่วนใหญ่ของผู้เล่นจะอยู่ใกล้หรือเคลื่อนไหวเลียดไปกับพื้น ท่าเคลื่อนไหวในหมวด เนกาชิว่า นี้จะช่วยให้ผู้เล่นสามารถเคลื่อนไหวในขณะที่ล้มหรืออยู่ใกล้กับพื้นได้เร็วขึ้น เพื่อสามารถใช้เป็นทั้งการหลบหลีกและโจมตีกลับได้

ท่า Acrobatics — ท่าต่างๆในหมวดนี้สามารถเรียกในภาษาโปรตุเกสว่า “Floreios” ซึ่งแปลว่า สวยงาม เช่น ล้อเกวียน (Au) หรือ การกระโดดตีลังกา และ ท่ากลางอากาศอื่นๆ ซึ่งเป้าหมายของการเคลื่อนไหวในหมวดนี้ก็เพื่อที่จะทำให้คู่ต่อสู้ตกใจและลังเลซึ่งเป็นการเปิดเป้าหมายให้เราเข้าไปโจมตีได้ ท่วงท่าในหมวด Acrobatics นี้เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้คาโปเอร่าเป็นศาสตร์ที่มีสีสันและเอกลักษณ์ด้วย

การเรียนคาโปเอร่า

สำหรับผู้ที่เริ่มต้น ร่างกายที่แข็งแรงและคล่องแคล่วนั้นจำเป็นในการฝึกคาโปเอร่า แต่ท่านก็สามารถพัฒนาสักยภาพส่วนนี้ของได้ด้วยการฝึกท่าพื้นฐานที่กล่าวไว้อย่างสม่ำเสมอ ผู้ที่ฝึกพื้นฐานจนชำนาญแล้ว ต่อไปก็จะเป็นการฝึกผสมผสานรูปแบบต่างๆ ไปเป็น Sequence เพื่อสร้างจังหวะในการรุกและรับให้ลื่นไหลเข้ากับทำนองดนตรี ทั้งนี้ทั้งนั้นผู้ฝึกควรฝึกฝนพื้นฐานอยู่อย่างสม่ำเสมอ แต่ก็มีการเสริมเทคนิคที่ยากขึ้นเข้าไปอีก เช่นเดียวกับศิลปะแขนงอื่น เช่น ท่า Acrobatics ที่ยากขึ้น หรือ การทำ Sequence ที่ซับซ้อนมากขึ้น แต่ยังไงก็ตามไม่ว่าจะอยู่ในระดับเริ่มแรกหรือระดับสูงก็ตาม ผู้ฝึกทุกๆคนต้องลงไปเล่นใน โฮด้า เพื่อที่จำนำท่วงท่าและ Sequence ต่างๆมาใช้ให้ได้

ดนตรีของคาโปเอร่า

ดนตรีนั้นเป็นส่วนประกอบสำคัญที่ขาดไม่ได้เลยสำหรับ คาโปเอร่า ซึ่งการเล่นดนตรีจะแบ่งเป็นการร้องเพลงกับการเล่นเครื่องดนตรี ซึ่งผู้ฝึกควรจะฝึกทั้งสองอย่างให้เป้นควบคู่กัน โดยวิธีฝึกร้องเพลงที่ดีที่สุดก็คือการหัดร้องตามกับผู้เล่นคนอื่นๆขณะเล่นคาโปเอร่า ซึ่งผู้เล่นสามารถหาเนื้อเพลงจากการถามรุ่นพี่ในกลุ่ม หรือ ใช้อินเตอร์เน็ทในการหาข้อมูลก็ได้ ส่วนการฝึกเล่นเครื่องดนตรีสามารถเริ่มได้จากการปรบมือให้เข้ากับจังหวะในระหว่างการเล่น จากนั้นค่อยเริ่มฝึกการเล่นเครื่องดนตรีต่างๆโดยสามารถให้ผู้เล่นที่ชำนาญแล้วสอนจากนั้นค่อยไปฝึกฝนด้วยตัวเองก็ได้

วัฒนธรรมของคาโปเอร่า

คาโปเอร่านั้นมีลักษณะของสุนทรียศาสตร์และความเข้าใจเฉพาะตัวที่มีรากฐานทางวัฒนธรรมอยู่ ดังนั้นนอกจากผู้ฝึกจะต้องฝึกฝนท่วงท่าของคาโปเอร่าให้ชำนาญแล้ว เขายังต้องมีความเข้าใจกับประวัติความเป็นมาของศาสตร์ชนิดนี้ ทั้งยังต้องทำความเข้าใจวัฒนธรรม ดนตรี และปรัชญา ของคาโปเอร่าให้มากขึ้นไปอีก เพื่อพัฒนาตนเองจากผู้ที่เข้าใจท่วงท่าของคาโปเอร่า ไปสู่การเป็น “นักคาโปเอร่า” ที่แท้จริง

การเล่นคาโปเอร่า

การเล่นคาโปเอร่าจะเกิดขึ้นโดยทุกๆคนในกลุ่มจะยืนเป็น วงกลม ซึ่งเรียกว่า Roda (ออกเสียงว่า โฮ-ด้า) โดยที่มีเครื่องดนตรีอยู่ตรงหัววง การเล่นจะเริ่มต้นโดยที่ผู้ที่เล่นบิริมเบาว์(เครื่องดนตรีหลักในการเล่นดนตรีและเป็นเครื่องควบคุมเกมการละเล่นมีลักษณะคล้ายซอขนาดใหญ่) เริ่มเล่น และหลังจากนั้นเครื่องดนตรีอื่นๆก็จะเล่นตามมา เมื่อผู้เล่นบิริมเบาว์ ส่งสัญญาณว่าให้เริ่มเล่นได้ ผู้เล่น 2 คนก็จะเดินมาหยุดตรงหน้าของผู้เล่นบิริมเบาว์ ทำการจับมือกัน และเริ่มต้นเล่น โดยในขณะเดียวกันคนอื่นๆรอบๆวงก็จะตบมือพร้อมทั้งร้องเเพลง โดยมีผู้เล่นบิริมเบาว์เป็นผู้นำ เมื่อคู่ที่เล่นอยู่ต้องการที่จะหยุดก็จะทำการจับมือกัน เพื่อเป็นสัญญาณว่ายุติการเล่นของคู่นั้นๆ แต่ในขณะเดียวกัน ถ้าเกิดคนใดคนหนึ่งรอบๆวงมีความต้องการจะเล่นกับคนใดคนหนึ่งในคู่ที่กำลังเล่นอยู่ ก็สามารถทำได้ซึ่งเราเรียกว่าการ ซื้อเกม โดยคนๆ นั้น จะหาจังหวะเข้าไปแทรกกลางระหว่างคู่ที่กำลังเล่นอยู่ (Buying Game) โดยผู้ที่แทรกนั้นหันหน้าไปทางผู้ใดก็คือต้องการที่จะเล่นกับคนๆนั้น ซึ่งผู้เล่นที่ถูกแทรกออกนั้นควรจะรีบถอยหลังออกจากโฮด้าโดยใช้ทางที่สั้นที่สุด

ในการเล่นนั้นจะไม่มีการปะทะหรือกระทบกระทั้งกันรุนแรงนัก เพื่อมิให้เกิดอันตรายและการบาดเจ็บต่อตัวผู้เล่น นอกจากนั้นยังทำให้ผู้เล่นได้เรียนรู้และกล้าที่จะแสดงออกหรือทำท่ามากขึ้น โดยในการเล่นจะมีแนวคิดอยู่ว่า “การที่เราจะเตะหรือจู่โจมคู่ต่อสู้นั้นเป็นเรื่องง่ายมาก เพราะว่าอยู่กันในวงแค่สองคน แต่การที่จะบังคับให้คู่ต่อสู้เคลื่อนไหวภายใต้การควบคุมของเรา เป็นอะไรที่น่าสนใจกว่าและยังเป็นการฝึกฝนการควบคุมร่างกาย และไหวพริบที่ดีอีกด้วย”

นอกจากนี้ ผู้เล่นคาโปเอร่า จะได้เรียนรู้ดนตรี และวัฒนธรรมต่างๆของบลาซิลอีกด้วย จึงามารถที่จะพูดได้ว่า คาโปเอร่า มีทั้งความสนุกสนาน และเป็นการออกกำลังกายที่ดีที่สุด อย่างหนึ่งที่ได้รับการยอมรับจากคนทั่วโลก
ดังนั้นถ้าจะพูดให้ถูกต้องแล้ว คาโปเอร่านั้นคือ ศิลปะการต่อสู้ที่ฝึกฝนภายใต้ความลื่นไหล คล่องตัว และจังหวะ ด้วยเหตุนี้เองทำให้คนส่วนใหญ่มองเห็นคาโปเอร่าว่าเป็นการเต้น ซึ่งแท้จริงแล้วด้วยส่วนผสมที่กล่าวมาทั้งหมดก็ทำให้พอจะอธิบายให้ผู้ที่สนใจเข้าใจยิ่งขึ้นได้ว่า คาโปเอร่า ก็คือ เกมส์ ศิลปะการต่อสู้ การเต้น ดนตรี ปรัชญาชีวิต จิตวิญญาณ และศิลปวัฒนธรรมหลากแขนงที่ผสมผสานกันอย่างลงตัว คาโปเอร่ายังมีส่วนสำคัญในการพัฒนาจิตใจผู้ฝึกไปในทางที่ดีขึ้นอีกด้วย ซึ่งสิ่งเหล่านี้สามารถที่จะเรียนรู้ได้จากภายในวงโฮด้า (วงกลมที่มีคนยืนล้อมแล้วมีคน 2 คนเล่นกันอยู่ในวง) แล้วนำมาดัดแปลงใช้กับชีวิตปัจจุบันของผู้ฝึกฝน สำหรับผู้ฝึกฝนด้วยความตั้งใจจริงนั้นคาโปเอร่าจะหลอมรวมกับผู้ฝึกจนกระทั่งกลายมาเป็นวิถีชีวิตของเขาและสอนวิถีการดำรงชีวิตให้กับเขา เขาจะได้เรียนรู้ว่าชีวิตนั้นมีอะไรมากกว่าการเอาชนะ และการอยู่รอด คาโปเอร่าจะสอนให้เรามีความสุขกับทุกปัจจุบันขณะของการมีชิวิตอยู่ คาโปเอร่าจะสอนให้เขาเชื่อมั่นในศักยภาพของตัวเองและคาโปเอร่า

ประโยชน์ของคาโปเอร่า:
ทักษะการต่อสู้ป้องกันตัวในอีกรูปแบบหนึ่ง
การออกกำลังกายที่ดีที่สุดอย่างหนึ่งที่ได้รับการยอมรับจากคนทั่วโลก
เพิ่มความยืดหยุ่น และความแข็งแรงของกล้ามเนื้อมากขึ้น
ระบบการทำงานของหัวใจ และการสูบฉีดของเลือดดีขึ้น
เพิ่มความมั่นใจและยังช่วยพัฒนาบุคลิกภาพ
พัฒนาสมาธิ สติสัมปชัญญะ รวมไปถึงปฏิธานไหวพริบ

Capoeira is a Brazilian art form created through the combination of fighting, dancing, theater, music, philosophy and many other elements. It is played in a roda, which is circle of spectators and players. At the head of the roda there is the bataria, the orchestra. The rest of the people sing and clap while observing the game, known as the jogo. The jogo is played by two capoeiristas against each other.

The movements in Capoeira are combinations of footwork, attacks, dodges, acrobatics and trickery. All movements can be learnt through experience and training. Capoeira is a playful interaction where physical contact is avoided during a fluid physical communication between the two players. There is a component of competition through planning and timing of movements to either trap or “hit” the opponent like in a game of chess. However, Capoeira remains a martial arts. At more advanced levels, there can be physical contact during the jogo.

In Brazil, Capoeira is the second most popular sports after football and is an official part of the physical education at all school levels there. Capoeira is also practiced in competition form including national and international tournaments. The Brazilian government is currently promoting Capoeira to become an Olympic sport.

In Brazil, Capoeira is practiced in groups where the members are from the local community. Members of the groups don’t only play Capoeira together but do other social activities together.

Capoeira Movements
The movements in Capoeira can be divided into 4 basic types:
1. Footwork: The ginga is the movement that can be compared to the footwork in other martial arts. Since Capoeira has developed as a martial arts that is dictated by the rhythm of music, the footwork is a fluid and diverse movement full of feeling and fun. The ginga is what gives Capoeira a very unique character compared to other martial arts. The ginga is the basic stance to go into all other offensive and defensive movements.
2. Attacks: Attacks (ataques) can be divided into kicks, punches, head butts and takedowns. A capoeirista uses his legs, arms and head to attack with accent on the legs. Attacks are used both to position and to hit the opponent.
3. Dodges: Dodges are known as esquivas. One of the important principles of Capoeira is that you always avoid attacks. This not only helps you from getting hurt but maintains the flow of the game. A special esquiva is the negativa. The negativa is the movement of the Capoeira player on close to the ground. The negativa allows the player to move quickly and agilely while dodging an attack or preparing oneself for an attack.
4. Acrobatics: These movements are known as floreios which means beautiful. The player is often upside down such as cartwheels (au) and summersaults. These movements are done to surprise ones opponent and create awe while preparing for an attack. Acrobatics are an important part of Capoeira that gives it its creative and colorful character.

Learning Capoeira
Learning the movements
For beginners, a strong and agile body is an advantage to start playing Capoeira. But you can also develop these characteristics by practicing the basic movements regularly. Players who are familiar with the basic movements will then continue to learn to combine the basic movements into fluid sequences. The player will also learn more advanced acrobatic movements. What ever level the player is, he/she must play in the roda to learn how to use the movements in a real combat situation.

Learning the Music
Music is an important part of Capoeira. Without it, there is no Capoeira. The music can be divided into singing and playing instruments. The best way to learn how to sing is to do it, by listening and singing during the game. You can always learn the exact word later by asking people, reading the lyrics and listening to recorded Capoeira music. Start learning to play music instruments by clapping your hands during the game to understand the rhythm. Then start playing the instruments. Ask other capoeristas to show you how each instrument is played. After that it is just a matter of practicing. It helps to have your own instruments.

Learning about Capoeira culture
Capoeira is an art which requires you to study it also as a culture. To know Capoeira you have not only practice the movements but also study the history, the culture, the music and the philosophy of Capoeira. Knowing all aspects will allow you to become a true capoeirista.

Playing Capoeira
Playing Capoeira start by everyone standing in circle called a roda (pronounced hoda.) The players playing instruments, the bataria, stand at the head of the circle. The game starts when the berimbau is played. This is the most important instrument not only in terms of its sound but also since its rhythm controls the game. It is a single string instrument. The other instruments follow the berimbau. As last the rest of the player will start clapping their hands. Usually but not always, one of the berimbau players will start to sing. He/she will sing the verse and the rest of the people in the roda will respond by singing the chorus. All this is also done to channel energy or axé into the roda. After a short while the berimbau player will then give a signal that the game can start to which 2 players will come and squat in front of the berimbau(s). They will then shake hands, enter the roda and start playing against each other.

If the 2 players are finished with their game with each other, they will shake hands signaling that they are finished while showing each other respect for each others game. However, if a player in the roda wants to play with one of the players who is already playing, he can do this by “buying” the game. You do this by entering the roda at the bataria and placing yourself between the person you want to play with and the person he is playing with. You do this facing the person you want to play with. Find a suitable moment to do this and try not to interrupt the flow of the game. The person bought out of the game finds the shortest route back into the roda.

The game (jogo) doesn’t include a lot of physical contact to make sure that nobody is endangered or gets hurt. This way of playing also allows players to learn how to play the game and dare to play more difficult movements. The jogo should be played with the following in mind. “It is actually quite easy to attack my opponent since we are surrounded by the roda but it is much more interesting to be able to control the opponent’s movements while practicing my wits and the control of my own body.”

Links
If you want to know more about Capoeira, check out these links:
http://www.capoeira4all.com

http://www.capoeirista.com

http://en.wikipedia.org/wiki/Capoeira